ძლიერი ადვოკატურა იწყება დამოუკიდებლობით, ცოდნითა და პროფესიული პასუხისმგებლობით

1. ქალბატონო ნინო, რა იდეა დგას GLIP-ის საქმიანობის უკან და რას ნიშნავს თქვენთვის დამოუკიდებელი ადვოკატურა?

საქართველოს ადვოკატები დამოუკიდებელი პროფესიისათვის — GLIP — 2009 წელს შეიქმნა იმ იდეით, რომ ძლიერი, დამოუკიდებელი და მაღალი პროფესიული სტანდარტების მქონე ადვოკატურა სამართლებრივი სახელმწიფოსა და სამართლიანი მართლმსაჯულების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი საფუძველია.

ჩვენთვის ადვოკატის დამოუკიდებლობა მხოლოდ პროფესიული პრინციპი არ არის. ის ადამიანის უფლებების დაცვისა და სამართლიანი სასამართლოს უფლების ეფექტიანი განხორციელების აუცილებელი პირობაა. ადვოკატს უნდა ჰქონდეს შესაძლებლობა, საკუთარი პროფესიული გადაწყვეტილებები მიიღოს თავისუფლად, ყოველგვარი არასათანადო გავლენისა და ზეწოლის გარეშე.

თუმცა დამოუკიდებლობა პასუხისმგებლობის გარეშეც არ არსებობს. დამოუკიდებელი ადვოკატურა გულისხმობს მაღალ პროფესიულ კომპეტენციას, ეთიკურ სტანდარტებს, პროფესიულ კეთილსინდისიერებას და კლიენტის უფლებებისადმი პასუხისმგებლიან დამოკიდებულებას.

ამიტომ GLIP-ის საქმიანობის ძირითადი მიმართულებები ერთმანეთთან მჭიდროდ არის დაკავშირებული — პროფესიული დამოუკიდებლობა, უწყვეტი განათლება, პროფესიული ეთიკა, გამოცდილების გაზიარება და საერთაშორისო თანამშრომლობა. ჩვენი მიზანია, შევქმნათ პროფესიული სივრცე, სადაც ადვოკატებს ექნებათ შესაძლებლობა, განავითარონ ცოდნა და უნარები და ამავე დროს, თავადაც იყვნენ პროფესიული განვითარების პროცესის მონაწილეები.

2. GLIP-ის საქმიანობის ერთ-ერთი მთავარი მიმართულება პროფესიული განათლებაა. რა შესაძლებლობებს სთავაზობს ორგანიზაცია ადვოკატებს და რამდენად მნიშვნელოვანია პრაქტიკაზე დაფუძნებული სწავლება?

თანამედროვე იურიდიული პროფესია მუდმივად იცვლება. იცვლება კანონმდებლობა, სასამართლო პრაქტიკა, ადამიანის უფლებათა დაცვის სტანდარტები და საერთაშორისო სამართლებრივი გარემო. ამიტომ პროფესიული განათლება ადვოკატის კარიერის მხოლოდ საწყისი ეტაპი აღარ არის — ის უწყვეტი პროცესია.

GLIP წლების განმავლობაში ახორციელებს სხვადასხვა საგანმანათლებლო პროექტს, ტრენინგს, სემინარს, სამუშაო შეხვედრასა და კონფერენციას. ჩვენი საქმიანობა მოიცავს ისეთ მიმართულებებს, როგორიცაა სისხლის სამართალი, შრომის სამართალი, ადამიანის უფლებები, სასამართლო პრაქტიკა, პროფესიული ეთიკა და ევროპული სამართალი.

ჩვენთვის განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პრაქტიკაზე დაფუძნებული სწავლება. მხოლოდ თეორიული ცოდნა ხშირად არ არის საკმარისი იმისთვის, რომ ადვოკატმა კონკრეტულ პროფესიულ გამოწვევას ეფექტიანად უპასუხოს. ამიტომ სასწავლო პროცესში განსაკუთრებულ ყურადღებას ვუთმობთ სასამართლო გადაწყვეტილებების, რეალური საქმეების, პრაქტიკული მაგალითებისა და პროფესიული დილემების განხილვას.

ასევე ძალიან მნიშვნელოვანია თავად მონაწილეების გამოცდილების გაზიარება. ხშირად ყველაზე საინტერესო პროფესიული ცოდნა იქმნება სწორედ მაშინ, როდესაც სხვადასხვა გამოცდილების მქონე ადვოკატები კონკრეტულ საკითხებზე მსჯელობენ და ერთმანეთს საკუთარ პრაქტიკას უზიარებენ.

ჩვენთვის განათლება ცალმხრივი პროცესი არ არის. ეს არის პროფესიული დიალოგი, რომელიც საბოლოოდ ხელს უწყობს როგორც კონკრეტული ადვოკატის განვითარებას, ისე მთლიანად პროფესიის გაძლიერებას.

3. GLIP-ის საქმიანობაში განსაკუთრებული ადგილი უკავია საერთაშორისო თანამშრომლობასა და ერთობლივ პროექტებს. რა მნიშვნელობა აქვს ამ მიმართულებას და რას აძლევს ეს გამოცდილება ქართველ ადვოკატებს?

საერთაშორისო თანამშრომლობა GLIP-ის საქმიანობის ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი მიმართულებაა. ჩვენთვის ის მხოლოდ საზღვარგარეთ ვიზიტებს არ ნიშნავს. ჩვენი მიზანია, ქართველ ადვოკატებს ჰქონდეთ პირდაპირი პროფესიული კავშირი საერთაშორისო ორგანიზაციებთან, უნივერსიტეტებთან, იურიდიულ ინსტიტუტებთან და სხვადასხვა ქვეყნის პრაქტიკოს იურისტებთან.

ამ მიმართულებით მნიშვნელოვანი იყო ჩვენი თანამშრომლობა სინგაპურის ეროვნულ უნივერსიტეტთან (NUS) და მის Centre for International Law-თან. 2021 წელს NUS-ისა და GLIP-ის ერთობლივი ორგანიზებით ჩატარდა საერთაშორისო საინვესტიციო არბიტრაჟისადმი მიძღვნილი ვებინარი. ასეთი თანამშრომლობა ქართველ იურისტებს აძლევს შესაძლებლობას, უშუალოდ ჩაერთონ საერთაშორისო სამართლებრივ დისკუსიებში და გაეცნონ გლობალურ პრაქტიკას.

განსაკუთრებული მნიშვნელობა აქვს ჩვენს თანამშრომლობას European Law Institute-თან — ELI-სთან. GLIP 2022 წლიდან ELI-ის ინსტიტუციური წევრია. ამ თანამშრომლობის ფარგლებში ჩვენი წევრები მონაწილეობდნენ სხვადასხვა პროფესიულ ღონისძიებაში და ასევე განხორციელდა ვიზიტი ELI-ის სამდივნოში ვენაში. ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, რომ ქართული იურიდიული პროფესია იყოს ჩართული ევროპული სამართლის განვითარების შესახებ მიმდინარე დისკუსიებში.

მნიშვნელოვანია ასევე IRZ-თან — გერმანიის საერთაშორისო სამართლებრივი თანამშრომლობის ფონდთან — თანამშრომლობა. ამ პარტნიორობის ფარგლებში განხორციელდა პროფესიული და საგანმანათლებლო ღონისძიებები, მათ შორის სასწავლო ვიზიტები. ჩვენი წევრების ვიზიტი ჰამბურგში მოიცავდა ადმინისტრაციული, სამოქალაქო და სისხლის სამართლის პრაქტიკის სხვადასხვა საკითხის გაცნობას. ასევე მნიშვნელოვანი იყო ადამიანის უფლებათა ევროპული კონვენციისა და ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის მიმართულებით განხორციელებული ღონისძიებები.

ჩვენი საერთაშორისო საქმიანობის მნიშვნელოვანი ნაწილია სტრასბურგში, ადამიანის უფლებათა ევროპულ სასამართლოსა და ევროპის საბჭოს ინსტიტუტებთან დაკავშირებული ვიზიტები. GLIP-ის წევრებს ჰქონდათ შესაძლებლობა, ადგილზე გასცნობოდნენ ევროპული სასამართლოს მუშაობას, შეხვედროდნენ სასამართლოს წარმომადგენლებს და დასწრებოდნენ Grand Chamber-ის საქმის ზეპირ განხილვას. ასეთი გამოცდილება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია პრაქტიკოსი ადვოკატებისთვის, რადგან ევროპული სასამართლოს პრაქტიკის შესწავლა პირდაპირ უკავშირდება ადამიანის უფლებათა დაცვის ყოველდღიურ საქმიანობას.

ასევე აღსანიშნავია ევროკავშირის სამართლის მიმართულებით განხორციელებული პროექტები, მათ შორის „Georgian Lawyers at the European Court of Justice“, რომლის ფარგლებში ქართველმა ადვოკატებმა მიიღეს ცოდნა ევროკავშირის კონკურენციის სამართლის, მომხმარებელთა დაცვისა და შრომის სამართლის საკითხებზე.

ჩვენი საერთაშორისო საქმიანობის კიდევ ერთი მიმართულებაა EUIPO-სთან დაკავშირებული პროფესიული და საგანმანათლებლო თანამშრომლობა, რომელიც მნიშვნელოვანია ინტელექტუალური საკუთრების სამართლის მიმართულებით პროფესიული ცოდნის გაღრმავებისთვის.

ამ ყველაფერს ავსებს ჩვენი წევრების მონაწილეობა საერთაშორისო კონფერენციებსა და პროფესიულ ღონისძიებებში. ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, რომ ქართველი იურისტები საერთაშორისო ფორუმებზე მხოლოდ მსმენელები არ იყვნენ. მათ უნდა ჰქონდეთ შესაძლებლობა, იყვნენ მომხსენებლები, დისკუსიის მონაწილეები და ქართული სამართლებრივი გამოცდილების წარმდგენი პროფესიონალები.

ამ თვალსაზრისით აღსანიშნავია GLIP-ის წევრების — ნინო თათოშვილის, იოსებ გაბარაევისა და ნანა დალაქიშვილის — მონაწილეობა სხვადასხვა საერთაშორისო კონფერენციასა და პროფესიულ ღონისძიებაში. ასეთი ჩართულობა ხელს უწყობს ქართული იურიდიული პროფესიის საერთაშორისო ხილვადობას და აჩვენებს, რომ ჩვენ არა მხოლოდ ვიღებთ საერთაშორისო გამოცდილებას, არამედ საკუთარ გამოცდილებასაც ვუზიარებთ საერთაშორისო პროფესიულ საზოგადოებას.

ამავე კონტექსტში განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჩვენი წევრებისა და საპატიო წევრების პროფესიული და აკადემიური საქმიანობა. GLIP-ის საპატიო წევრი, დოქტორი ქეთევან მჭედლიშვილი-ჰედრიხი, 2026 წლის ივნისიდან გერმანულ-ქართული სისხლის სამართლის ჟურნალის (DGStZ) მთავარი რედაქტორის თანამდებობას იკავებს. ჩვენთვის ეს მნიშვნელოვანი პროფესიული აღიარებაა და ამავდროულად კიდევ ერთი მაგალითია იმისა, თუ როგორ არიან ქართული იურიდიული პროფესიის წარმომადგენლები ჩართული საერთაშორისო აკადემიურ და სამართლებრივ სივრცეში.

ჩვენი ხედვა ამ მიმართულებით ძალიან მარტივია — საერთაშორისო თანამშრომლობა უნდა იყოს ორმხრივი. ჩვენ გვინდა ვისწავლოთ საუკეთესო საერთაშორისო პრაქტიკა, მაგრამ ასევე გვინდა, რომ ქართული სამართლებრივი გამოცდილება, პროფესიული გამოწვევები და ჩვენი კოლეგების ცოდნა საერთაშორისო პროფესიული დიალოგის ნაწილი გახდეს.

4. როგორია GLIP-ის ხედვა პროფესიული ეთიკის, ახალგაზრდა იურისტებისა და პროფესიული სოლიდარობის მიმართულებით?

პროფესიული ეთიკა GLIP-ის საქმიანობის ერთ-ერთი ფუნდამენტური მიმართულებაა. ადვოკატის პროფესიული ავტორიტეტი მხოლოდ სამართლებრივი ცოდნით არ განისაზღვრება. მას საფუძვლად უდევს კეთილსინდისიერება, პასუხისმგებლობა, პროფესიული დამოუკიდებლობა და კლიენტის ინტერესების დაცვა.

ჩვენთვის მნიშვნელოვანია, რომ ეთიკა არ აღიქმებოდეს მხოლოდ პროფესიული წესების ერთობლიობად. აუცილებელია მისი პრაქტიკული მნიშვნელობის გააზრება — როგორ უნდა იმოქმედოს ადვოკატმა რთულ პროფესიულ სიტუაციაში, როგორ დაიცვას კონფიდენციალურობა, როგორ აირიდოს ინტერესთა კონფლიქტი და როგორ შეინარჩუნოს პროფესიული დამოუკიდებლობა.

განსაკუთრებული ყურადღება გვინდა დავუთმოთ ახალგაზრდა იურისტებს. ისინი ქართული იურიდიული პროფესიის მომავალი არიან. მნიშვნელოვანია, რომ პროფესიული ღირებულებები, დამოუკიდებლობის იდეა და ეთიკური სტანდარტები კარიერის ადრეული ეტაპიდანვე გახდეს მათი პროფესიული კულტურის ნაწილი.

ამასთან, პროფესიული სოლიდარობა ჩვენთვის არ ნიშნავს განსხვავებული მოსაზრებების გაქრობას. პირიქით — ძლიერი პროფესიული საზოგადოება არის სივრცე, სადაც შესაძლებელია განსხვავებული პოზიციების თავისუფლად გამოხატვა, პროფესიული პრობლემების განხილვა და საერთო საკითხებზე თანამშრომლობა.

GLIP-ისთვის მნიშვნელოვანია ისეთი პროფესიული გარემოს შექმნა, სადაც ადვოკატებს ექნებათ შესაძლებლობა, ერთმანეთს გაუზიარონ გამოცდილება, განიხილონ პროფესიის წინაშე არსებული გამოწვევები და ერთობლივად იზრუნონ პროფესიული სტანდარტების განვითარებაზე.

5. რა არის GLIP-ის მთავარი მიზანი დღეს და როგორ ხედავთ ორგანიზაციის მომავალს?

დღეს ჩვენი მთავარი მიზანი კვლავ იგივე ფუნდამენტურ იდეას ეფუძნება — ხელი შევუწყოთ დამოუკიდებელი, კვალიფიციური, ეთიკური და საზოგადოებისა და პროფესიის მხრიდან ნდობით აღჭურვილი ადვოკატურის განვითარებას საქართველოში.

თუმცა პროფესიული გარემო მუდმივად იცვლება და ორგანიზაციაც ამ ცვლილებებს უნდა პასუხობდეს. მომავალში ჩვენ გვინდა კიდევ უფრო გავაფართოვოთ პროფესიული განათლების პროგრამები, პრაქტიკაზე დაფუძნებული სწავლება, საერთაშორისო თანამშრომლობა და ახალგაზრდა იურისტების ჩართულობა.

განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია ჩვენი საერთაშორისო პარტნიორობების გაძლიერება — ELI-სთან, IRZ-თან, საერთაშორისო უნივერსიტეტებთან, ევროპულ ინსტიტუტებთან და სხვა პროფესიულ ორგანიზაციებთან. ჩვენ გვინდა, რომ ქართველი ადვოკატებისთვის საერთაშორისო გამოცდილება იყოს არა ერთჯერადი შესაძლებლობა, არამედ პროფესიული განვითარების მუდმივი ნაწილი.

ასევე გვინდა, რომ GLIP კიდევ უფრო მეტად იქცეს სივრცედ, სადაც ერთმანეთს ხვდება ცოდნა, პრაქტიკული გამოცდილება, პროფესიული დიალოგი და საერთაშორისო გამოცდილება.

ვფიქრობ, ჩვენი ორგანიზაციის მთავარი ღირებულება სწორედ ამაშია — ჩვენ არ ვქმნით მხოლოდ საგანმანათლებლო ღონისძიებებს ან ცალკეულ პროექტებს. ვცდილობთ, შევქმნათ პროფესიული გარემო, რომელიც ხელს უწყობს დამოუკიდებელი ადვოკატურის განვითარებას და ქართული იურიდიული პროფესიის საერთაშორისო სივრცეში კიდევ უფრო აქტიურ მონაწილეობას.

ჩვენი ხედვაა, რომ ძლიერი ადვოკატურა არის პროფესია, რომელიც დამოუკიდებელია პრაქტიკაში, მუდმივად ვითარდება ცოდნისა და გამოცდილების საფუძველზე, იცავს მაღალ პროფესიულ და ეთიკურ სტანდარტებს და სარგებლობს როგორც პროფესიის, ისე საზოგადოების ნდობით.